Intrinsieke motivatie - gewoontes

We hebben allemaal gewoontes. Hele gekke, maar ook hele normale. Maar waar komen ze vandaan, en waarom hebben we gewoontes?

In het verkeer blijkt de mens een echt gewoontedier te zijn. Waar komen al die gewoontes vandaan? En waarom hebben we eigenlijk gewoontes?

Heel gewoon
Het is zo simpel als het klinkt: gewoontes hebben we nodig. Waarom valt te verklaren vanuit de psychologie. Wij hebben namelijk een beperkte cognitieve capaciteit. Dat betekent dat ons brein maar een beperkte hoeveelheid informatie per dag kan verwerken. Ons lijf zorgt er daarom voor dat wat we iedere dag doen, zo min mogelijk energie kost. Dat verklaart dat we gewoontes hebben: automatische, voorgeprogrammeerde handelingen. We denken er niet bij na en staan er niet bij stil. Gewoontes worden in een proces van jaren, veelal in het begin van je leven, gekweekt. Hoe ouder je wordt, des te lastiger het is om gewoontes te kweken of veranderen. Daarom is het beter om gewoontes aan te leren: door een bepaald gedrag veel te herhalen, wordt het vanzelf ‘gewoon’. Het verschil tussen aangeleerde en gekweekte gewoontes is dat gekweekte gewoontes veel dieper ingesleten zijn in je gedrag dan aangeleerde gewoontes, en daardoor moeilijker te veranderen.

Je denkt er niet bij na
Een voorwaarde voor gedrag om ‘gewoon’ te worden is dat het regelmatig en in een stabiele omgeving plaatsvindt. Je denkt er bijvoorbeeld niet bij na als je de douche in stapt, hoe je jezelf moet wassen en afdrogen. Je neemt hooguit de beslissing of je ’s morgens of ’s avonds doucht. Hetzelfde geldt voor tandenpoetsen. Deze soort gewoontes verlopen volledig automatisch. Er zijn ook minder-automatische gewoontes, zoals ’s morgens kiezen met welk vervoersmiddel je naar je werk gaat. Vervolgens denk je bij het starten van je auto, of het wegfietsen uit de straat, niet na over hoe je het moet doen. Er wordt dus eerst een beslissing gemaakt, waarna het weer vanzelf gaat.

En jij?
Iedereen heeft meer en minder automatische gewoontes. Wel tientallen. Ze zijn vaak heel persoonlijk. Het is lastig om zo te bedenken welke gewoontes je zelf hebt, want je staat er – zal je nu zelf ook merken – niet bij stil. Probeer je eigen gedrag maar eens één dag in de gaten te houden, dan komen er genoeg gewoontes naar boven, waarvan je het bestaan niet kende.

Gewoontes doorbreken
Voor communicatieprofessionals is het de kunst om in te spelen op het aan- of afleren van gewoontes, omdat het kweken simpelweg onmogelijk lijkt. In projecten van Slim Reizen Stedendriehoek en Supporter van Schoon hebben we de doelgroep nieuwe gewoontes aangeleerd. Vooral door het opwekken van intrinsieke motivatie.

Rare gewoontes
Sommige van die persoonlijke gewoontes zijn best raar. Zo geeft een van onze collega’s aan dat ze iedere keer als de toiletrol verkeerd om hangt (lees: flapje langs de muur), ze hem omdraait zodat het flapje aan de voorkant hangt. Een andere collega stelt dat ze, hoewel ze rechtshandig is, eet als een linkshandige. Vork in de rechterhand, en mes in de linker. Wat is jouw rare gewoonte?

Doe mee en win
Raad het juiste antwoord en win het boek Fan-tas-tisch om hier te zijn! van Christine Liebrecht. Speel mee op Facebook

De bureaula: de rode draad van ons erkerbeeld 2016
Elke bureaula is uniek. En tegelijkertijd net zoals die van iedereen. Vol alledaagse voorwerpen met een bijzonder verhaal. Het simpele bijzonder maken, dat maakt het om je heen kijken pas echt interessant.

 

Wil je meer weten?

Stel je vraag aan Oscar Roelofs - algemeen directeur en strategisch adviseur
oscar-portret.jpg